Anatomievan de huid

De drie lagen van de huid en de vier huidaanhangsels: haren, nagels, talgklieren en zweetklieren. De huid verschilt sterk per lichaamsdeel. De voetzool combineert de dikste hoornlaag van het lichaam met veel zweetklieren en geen talgklieren.

De opperhuid is 0,05 tot 0,1 mm dik en bestaat uit vijf lagen, van stratum basale tot stratum corneum, met vier celtypen. Een cel doet er 40 tot 56 dagen over om van de basaalcellenlaag naar de oppervlakte te gaan. Het getal van 28 dagen komt uit de cosmetica-industrie.

De lederhuid is 1 tot 3 mm dik en bestaat uit het stratum papillare en het stratum reticulare. Collageen geeft stevigheid, elastine geeft veerkracht, en de grondsubstantie met hyaluronzuur werkt als een elastisch kussen. Ook de splijtlijnen van de huid komen aan bod.

De onderhuid bestaat uit vetkwabjes met bindweefselschotten en bevat ongeveer 80% van het lichaamsvet. Ze heeft vijf functies, waaronder isolatie, bescherming tegen stoten en energieopslag. Waar de vetlaag dun wordt, vertaalt druk zich sneller in weefselschade.

Talgklieren ontbreken op de handpalmen en de voetzolen en vormen samen met de haarfollikel de pilosebaceuze eenheid. Daarnaast bespreekt het hoofdstuk de eccriene, apocriene en apo-eccriene zweetklieren, met hun plaats en functie in een overzichtstabel.

De huid als grootste zintuig: mechanoreceptoren, thermoreceptoren en nociceptoren. Jeuk loopt via een eigen systeem van vrije zenuwuiteinden. Een kader beschrijft wat je doet als het gevoel wegvalt, bijvoorbeeld bij neuropathie door diabetes.

Het stratum corneum als muur van bakstenen en cement, het transepidermale waterverlies, de zuurmantel en de huidflora. Het hoofdstuk sluit af met wat de barrière verstoort: mechanisch, chemisch, door het klimaat en van binnenuit.

Schade die beperkt blijft tot de opperhuid herstelt zonder litteken. Reikt de schade door het basaalmembraan tot in de lederhuid, dan ontstaat een litteken. Het hoofdstuk beschrijft wat herstel vertraagt en wanneer een wond beoordeeld hoort te worden.

De functies die de huid in één orgaan combineert, van barrière en afweer tot zintuig en temperatuurregeling. Ook de psychosociale functie komt aan bod: huidklachten behoren tot de meest voorkomende redenen voor een bezoek aan de huisarts.

Dikte, vochtgraad, talgproductie en elasticiteit verschuiven met de leeftijd. Bij verschillende huidtinten is het aantal pigmentcellen gelijk; de pigmentkorrels verschillen in grootte en verdeling. Op een donker getinte huid is roodheid minder goed zichtbaar, wat beoordelen lastiger maakt.

Drie vragen brengen de stof naar de behandelkamer: in welke laag speelt het, valt het binnen jouw rol, en hoe leg je het vast? Je beschrijft in neutrale termen wat je ziet: plaats, grootte, kleur, begrenzing, oppervlak en sinds wanneer.